700 هجرى قمرى مطابق با 1077 - 1300 م حكومت كردند . مؤسس سلجوقيان روم شرقى « سليمان اول بن قتلمش » ( وفات 479 ه . ق ) بود . [ 39 ] سلاجقهء شام ، عراق ، كرمان و خراسان از ديگر شاخه‌هاى سلجوقيان‌اند كه اينجا و آنجا تأسيس يافتند . ادبيات ، علوم ، هنرها و صنايع ظريفه ، پارچه‌بافى ، نقره‌كوبى و طلاسازى ، سفالگرى ، نقاشى و خط ، زرىبافى ، معمارى و گچ‌برى ، تأليف كتب ، موسيقى و شعر ، كاشىكارى و خلاصه انواع هنرها در عصر اين سلسله به مرحلهء كمال خود رسيد . هنوز آثار ظريفهء دوران سلجوقى در موزه‌هاى بزرگ دنيا نظير موزهء ارميتاژ [ 40 ] واقع در شهر لنينگراد ، موزهء شهر استكهلم سوئد و ديگر موزه‌هاى دنيا موجود است . مساجد معتبر و زيبايى كه سلجوقيان با سبك خاص هنر معمارى در شهرهاى مختلف ايران ساخته‌اند ، و بعدا تغييراتى در آنها به وجود آمده از جمله شاهكارهاى معمارىاند كه هنوز پابرجا هستند . ساختن گنبد مساجد طبق اصول رياضى و فن دقيق معمارى از افتخارات ايرانيان است . مسجد جامع اصفهان ، مسجد سلجوقى گلپايگان ، مسجد زواره نزديك اردستان ، مسجد اردستان ، مسجد دماوند و غيره خود شاهكارى از هنر معمارى عصر سلجوقيان بوده و مىباشند . در زمانى كه تمدن ايرانى و اسلامى عصر درخشان خود را مىگذرانيد و توسعهء صنايع و هنرها در ايران و كشورهاى اسلامى رواج داشت و ترجمه‌ها و تأليفات متعددى در شيمى و رياضى و طب و نجوم و هيئت و ادبيات و ساير علوم به وجود مىآمد ، سرتاسر اروپا در جهل و بىخبرى و خرافات و نادانى دست و پا مىزد . اختلافات طبقاتى و ستم طبقهء اشراف به رعايا ، حبس و شكنجه‌هاى وحشتناك مخالفان در قرون وسطا ، زنده زنده سوزاندن بيگناهان به فتاوى پاپها و اسقفها در شهرهاى مختلف به جرم ارتداد و بىدينى ، محاكمه‌هاى قلابى و نمايشى مردم بينوا و محكوم ساختن آنان به سوزانده شدن ، حلق‌آويز شدن ، پوست كندن و هزاران نوع شكنجه وحشت‌آور ديگر ، اعدامهاى دسته‌جمعى و حتى محاكمهء حيواناتى مثل خوك ، مرغ ، خروس و حشراتى چون پشه ، زنبور ، سوسك و محكوم ساختن آنها و نيز شيوع قحطهاى پىدرپى كه باعث مىشد مردم ، بر اثر گرسنگى ، حتى سگها و گربه‌ها را بخورند و از شكار انسان و كباب كردن و خوردن گوشت همديگر ابايى ننمايند ، همه و همه نارضاييهايى در بين طبقات ستمكش ايجاد كرده بود و در